Αν η Βρετανία του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα ήταν, όπως έχει χαρακτηρίσει ο Adam Tooze, ένας «εργατικός ηγεμόνας», που δημιουργούσε μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα και τα επανεπένδυε στο εξωτερικό, τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ένας πιο «τεμπέλης ηγεμόνας»
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανέφερε σε μελέτη της ότι ο χρυσός έχει ξεπεράσει τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα ως το σημαντικότερο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο παγκοσμίως.
Το πολύτιμο μέταλλο αντιπροσωπεύει πλέον περισσότερο από το ένα τέταρτο των συναλλαγματικών αποθεμάτων που διακρατούν οι κεντρικές τράπεζες ανά τον κόσμο.
Παρότι η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, δεν θα πρέπει να οδηγηθούμε βιαστικά σε συμπεράσματα περί ενός «μετα-δολαριακού» κόσμου.
Εάν συνυπολογιστούν και τα ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία, το δολάριο εξακολουθεί να αποτελεί το κυρίαρχο νόμισμα διεθνώς, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ήμισυ του συνόλου, ενώ χρησιμοποιείται σε περίπου 90% των διεθνών διακανονισμών πληρωμών.
Επιπλέον, σημαντικό μέρος της πρόσφατης αύξησης του μεριδίου του χρυσού οφείλεται στην εκρηκτική άνοδο της τιμής του, η οποία έχει σχεδόν διπλασιαστεί μέσα στα τελευταία δύο χρόνια.
Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για μια ιστορική καμπή.
Ο χρυσός ενισχύθηκε ακριβώς επειδή η αυξημένη ζήτηση από τις κεντρικές τράπεζες συνέβαλε στην άνοδο της τιμής του.
Ταυτόχρονα, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ότι οι ξένοι επενδυτές κατέχουν ολοένα περισσότερα ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, το συνολικό μερίδιο των αμερικανικών τίτλων στα αποθεματικά χαρτοφυλάκια των κεντρικών τραπεζών έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Από περισσότερο από 70% στις αρχές του αιώνα, έχει περιοριστεί σε λίγο πάνω από το 40%.
Παράλληλα, αν και το δολάριο εξακολουθεί να κυριαρχεί στις διεθνείς συναλλαγές, όλο και περισσότερες χώρες πειραματίζονται με διμερείς διακανονισμούς σε εναλλακτικά νομίσματα.
Το κινεζικό σύστημα διασυνοριακών πληρωμών CIPS αναπτύσσεται ταχύτατα, με το μερίδιό του να έχει διπλασιαστεί μέσα στα τελευταία τρία χρόνια.
Ο νομισματικός πόλεμος
Παρότι η Κίνα διατηρεί τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα έναντι του υπόλοιπου κόσμου, συχνά εμφανίζει ελλείμματα στις συναλλαγές της με αναπτυσσόμενες χώρες.
Αυτό δημιουργεί κίνητρο για πολλές από αυτές να συναλλάσσονται σε γιουάν, το οποίο μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιούν για την αποπληρωμή κινεζικών δανείων και εισαγωγών.
Ως εκ τούτου, είναι πιθανό ο ρόλος του κινεζικού νομίσματος στο διεθνές εμπόριο να συνεχίσει να ενισχύεται.
Έτσι, ακόμη κι αν δεν έχουμε εισέλθει σε έναν κόσμο μετά το δολάριο, είναι σαφές ότι υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για εναλλακτικές λύσεις.
Σε έναν βαθμό, η αναζήτηση αυτή τροφοδοτείται από τις εσωτερικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες: η αυξημένη αβεβαιότητα πολιτικής, το διογκούμενο δημόσιο χρέος και τα δημοσιονομικά ελλείμματα, καθώς και η σταδιακή απομάκρυνση από το πολυμερές διεθνές σύστημα, έχουν προσθέσει ένα νέο στοιχείο κινδύνου στη διακράτηση δολαριακών περιουσιακών στοιχείων.
Ωστόσο, ρόλο διαδραματίζουν και οι οικονομικές εξελίξεις.
Σε αντίθεση με τη στερλίνα, το νόμισμα που αντικατέστησε το δολάριο ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το δολάριο στηρίζεται σήμερα σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη βάση.
Αν η Βρετανία του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα ήταν, όπως έχει χαρακτηρίσει ο Adam Tooze, ένας «εργατικός ηγεμόνας», που δημιουργούσε μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα και τα επανεπένδυε στο εξωτερικό, τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ένας πιο «τεμπέλης ηγεμόνας».
Ο τεμπέλης ηγεμόνας
Οι ΗΠΑ καταγράφουν διαρκή εμπορικά ελλείμματα, τα οποία χρηματοδοτούνται μέσω επενδύσεων του υπόλοιπου κόσμου στην αμερικανική οικονομία.
Μέσα σε μόλις μία δεκαετία, οι καθαρές διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας έχουν διπλασιαστεί, προσεγγίζοντας τα 30 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Με άλλα λόγια, η αμερικανική οικονομική άνθηση δεν στηρίζεται πλέον στη βιομηχανική ισχύ που κάποτε ανέδειξε τη Βρετανία σε παγκόσμια δύναμη, αλλά στην εμπιστοσύνη και τη χρηματοδότηση που παρέχει ο υπόλοιπος πλανήτης.
Η θεαματική άνοδος της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς έχει τροφοδοτηθεί από τεράστιες διεθνείς ροές κεφαλαίων.
Αυτό έχει καταστήσει τους Αμερικανούς πλουσιότερους — πόσα ακόμη άρθρα θα διαβάσουμε για το πόσο φτωχότερη είναι η Ευρώπη σε σχέση με την Αμερική; — αλλά ταυτόχρονα τους έχει καταστήσει περισσότερο ευάλωτους σε μια μεταβολή του επενδυτικού κλίματος.
Εάν οι ροές κεφαλαίων αντιστραφούν, ολόκληρο το οικοδόμημα μπορεί να κλονιστεί.
Μέχρι σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες απολάμβαναν καθαρά θετικές εισοδηματικές ροές από το εξωτερικό.
Ωστόσο, η κατάσταση αυτή αλλάζει ταχύτατα.
Καθώς τα επιτόκια αυξάνονται, το καθαρό πλεόνασμα εισοδήματος της χώρας πλησιάζει γρήγορα στο μηδέν.
Ίσως οι πιο διορατικοί επενδυτές να έχουν ήδη αρχίσει να αποσύρουν μέρος των κεφαλαίων τους από αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία και να τα μετατρέπουν σε χρυσό.
Αν και μια τέτοια μεταβολή θα εξελισσόταν σταδιακά, σε βάθος ετών, ενδέχεται να αποτελεί την απαρχή μιας πολύ μεγαλύτερης εξέλιξης για το μέλλον του παγκόσμιου νομισματικού συστήματος.
www.bankingnews.gr
Το πολύτιμο μέταλλο αντιπροσωπεύει πλέον περισσότερο από το ένα τέταρτο των συναλλαγματικών αποθεμάτων που διακρατούν οι κεντρικές τράπεζες ανά τον κόσμο.
Παρότι η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, δεν θα πρέπει να οδηγηθούμε βιαστικά σε συμπεράσματα περί ενός «μετα-δολαριακού» κόσμου.
Εάν συνυπολογιστούν και τα ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία, το δολάριο εξακολουθεί να αποτελεί το κυρίαρχο νόμισμα διεθνώς, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ήμισυ του συνόλου, ενώ χρησιμοποιείται σε περίπου 90% των διεθνών διακανονισμών πληρωμών.
Επιπλέον, σημαντικό μέρος της πρόσφατης αύξησης του μεριδίου του χρυσού οφείλεται στην εκρηκτική άνοδο της τιμής του, η οποία έχει σχεδόν διπλασιαστεί μέσα στα τελευταία δύο χρόνια.
Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για μια ιστορική καμπή.
Ο χρυσός ενισχύθηκε ακριβώς επειδή η αυξημένη ζήτηση από τις κεντρικές τράπεζες συνέβαλε στην άνοδο της τιμής του.
Ταυτόχρονα, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ότι οι ξένοι επενδυτές κατέχουν ολοένα περισσότερα ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, το συνολικό μερίδιο των αμερικανικών τίτλων στα αποθεματικά χαρτοφυλάκια των κεντρικών τραπεζών έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Από περισσότερο από 70% στις αρχές του αιώνα, έχει περιοριστεί σε λίγο πάνω από το 40%.
Παράλληλα, αν και το δολάριο εξακολουθεί να κυριαρχεί στις διεθνείς συναλλαγές, όλο και περισσότερες χώρες πειραματίζονται με διμερείς διακανονισμούς σε εναλλακτικά νομίσματα.
Το κινεζικό σύστημα διασυνοριακών πληρωμών CIPS αναπτύσσεται ταχύτατα, με το μερίδιό του να έχει διπλασιαστεί μέσα στα τελευταία τρία χρόνια.
Ο νομισματικός πόλεμος
Παρότι η Κίνα διατηρεί τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα έναντι του υπόλοιπου κόσμου, συχνά εμφανίζει ελλείμματα στις συναλλαγές της με αναπτυσσόμενες χώρες.
Αυτό δημιουργεί κίνητρο για πολλές από αυτές να συναλλάσσονται σε γιουάν, το οποίο μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιούν για την αποπληρωμή κινεζικών δανείων και εισαγωγών.
Ως εκ τούτου, είναι πιθανό ο ρόλος του κινεζικού νομίσματος στο διεθνές εμπόριο να συνεχίσει να ενισχύεται.
Έτσι, ακόμη κι αν δεν έχουμε εισέλθει σε έναν κόσμο μετά το δολάριο, είναι σαφές ότι υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για εναλλακτικές λύσεις.
Σε έναν βαθμό, η αναζήτηση αυτή τροφοδοτείται από τις εσωτερικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες: η αυξημένη αβεβαιότητα πολιτικής, το διογκούμενο δημόσιο χρέος και τα δημοσιονομικά ελλείμματα, καθώς και η σταδιακή απομάκρυνση από το πολυμερές διεθνές σύστημα, έχουν προσθέσει ένα νέο στοιχείο κινδύνου στη διακράτηση δολαριακών περιουσιακών στοιχείων.
Ωστόσο, ρόλο διαδραματίζουν και οι οικονομικές εξελίξεις.
Σε αντίθεση με τη στερλίνα, το νόμισμα που αντικατέστησε το δολάριο ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το δολάριο στηρίζεται σήμερα σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη βάση.
Αν η Βρετανία του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα ήταν, όπως έχει χαρακτηρίσει ο Adam Tooze, ένας «εργατικός ηγεμόνας», που δημιουργούσε μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα και τα επανεπένδυε στο εξωτερικό, τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ένας πιο «τεμπέλης ηγεμόνας».
Ο τεμπέλης ηγεμόνας
Οι ΗΠΑ καταγράφουν διαρκή εμπορικά ελλείμματα, τα οποία χρηματοδοτούνται μέσω επενδύσεων του υπόλοιπου κόσμου στην αμερικανική οικονομία.
Μέσα σε μόλις μία δεκαετία, οι καθαρές διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας έχουν διπλασιαστεί, προσεγγίζοντας τα 30 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Με άλλα λόγια, η αμερικανική οικονομική άνθηση δεν στηρίζεται πλέον στη βιομηχανική ισχύ που κάποτε ανέδειξε τη Βρετανία σε παγκόσμια δύναμη, αλλά στην εμπιστοσύνη και τη χρηματοδότηση που παρέχει ο υπόλοιπος πλανήτης.
Η θεαματική άνοδος της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς έχει τροφοδοτηθεί από τεράστιες διεθνείς ροές κεφαλαίων.
Αυτό έχει καταστήσει τους Αμερικανούς πλουσιότερους — πόσα ακόμη άρθρα θα διαβάσουμε για το πόσο φτωχότερη είναι η Ευρώπη σε σχέση με την Αμερική; — αλλά ταυτόχρονα τους έχει καταστήσει περισσότερο ευάλωτους σε μια μεταβολή του επενδυτικού κλίματος.
Εάν οι ροές κεφαλαίων αντιστραφούν, ολόκληρο το οικοδόμημα μπορεί να κλονιστεί.
Μέχρι σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες απολάμβαναν καθαρά θετικές εισοδηματικές ροές από το εξωτερικό.
Ωστόσο, η κατάσταση αυτή αλλάζει ταχύτατα.
Καθώς τα επιτόκια αυξάνονται, το καθαρό πλεόνασμα εισοδήματος της χώρας πλησιάζει γρήγορα στο μηδέν.
Ίσως οι πιο διορατικοί επενδυτές να έχουν ήδη αρχίσει να αποσύρουν μέρος των κεφαλαίων τους από αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία και να τα μετατρέπουν σε χρυσό.
Αν και μια τέτοια μεταβολή θα εξελισσόταν σταδιακά, σε βάθος ετών, ενδέχεται να αποτελεί την απαρχή μιας πολύ μεγαλύτερης εξέλιξης για το μέλλον του παγκόσμιου νομισματικού συστήματος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών